Ebedî Taş & Kitabe720 (Tonyukuk), 732 (Kültigin), 735 (Bilge Kağan) • Ötüken / Orhun Vadisi (Moğolistan)
Orhun Abideleri (Kültigin, Bilge Kağan ve Tonyukuk Yazıtları)
𐱅𐰇𐰼𐰰:𐰆𐰍𐰕:𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃:𐰉𐰆𐰑𐰣:𐰾𐰃𐰓𐰭 • Bengü Taşlar • Müellif: Bilge Kağan, Bilge Tonyukuk ve Yollug Tigin
Yollug Tigin tarafından taşlara işlenen Orhun Yazıtları, dünyada bir hükümdarın (Bilge Kağan'ın) milletine hesap verdiği, yapılan hataları açıkça anlattığı, yabancı tuzaklara (ipeğe ve tatlı söze) aldanmamayı öğütlediği ve sosyal devlet görevlerini ('Aç milleti doyurdum, çıplak milleti giydirdim') sıraladığı benzersiz bir devlet hitabesidir.
Orijinal / Tarihi Metin Seçkisi
𐰇𐰔𐰀:𐱅𐰭𐰼𐰃:𐰉𐰽𐰢𐰽𐰺:𐰽𐰺𐰀:𐰘𐰃𐰼:𐱅𐰠𐰤𐰢𐰾𐰼:𐱅𐰇𐰼𐰰:𐰉𐰆𐰑𐰣:𐰃𐰠𐰭𐰤:𐱅𐰇𐰼𐰇𐰭𐰤:𐰚𐰃𐰢:𐰺𐱃𐱃𐰃
Günümüz Türkçesiyle Anlamı
“Üstte mavi gök basmasa, altta yağız yer delinmese; ey Türk milleti, senin ilini (devletini) ve töreni (hukukunu) kim bozabilir? Ey Türk; titre ve kendine dön!”
Eserin Bölümleri ve Tarihi Önemi
- • I. Bölüm: Yaratılış, Bumin ve İstemi Kağanların Devleti Kurması ve Töre Nizamı.
- • II. Bölüm: Beylerin ve Milletin Birliğini Kaybetmesi, Çin Tuzağı ve 50 Yıllık Esaret Dersleri.
- • III. Bölüm: İlteriş Kutluğ Kağan ve Bilge Tonyukuk'un 17 Erle Bağımsızlık Kıyamı.
- • IV. Bölüm: Bilge Kağan ve Kültigin Dönemi Zaferleri, Sosyal Devlet ve Ebedî Birlik Vasiyeti.